Vandaag besloten we samen te schilderen. Niet ieder op een eigen doek, maar op één gezamenlijk veld. Eén ruimte. Eén proces. Dit gebeurde tijdens een 1:1 creatieve coaching sessie – een sessie waarin schilderen niet draait om techniek of esthetiek, maar om bewustwording, patronen en innerlijke beweging.

Nog vóór we begonnen voelde ik: hier gaat iets gebeuren.

– Af en toe ga ik me met jouw deel bemoeien – zei ik tegen Sophie.

Ze glimlachte.

-Ik laat niet iedereen in mijn ruimte toe. Maar jij mag dat. Bij jou is het veilig – zei ze. ( Dat is geen kleine uitspraak. Veiligheid is de basis van elk innerlijk proces. Zonder veiligheid geen echte ontmoeting ).

We gingen puur intuitief werken. Zonder doel, zonder opdracht, zonder iets moeten. Muziek aan, vette krijtjes in onze handen en we lieten onze handen dansen op het papier. Ik begon een rode lijn te trekken. Mijn hand reikte niet ver genoeg om hem af te maken, dus vroeg ik aan Sophie:

-Wil jij de lijn verder trekken? – en ze deed het. Maar niet in rood…In blauw. “Aha,” dacht ik. Dit is een moment.

-Maak je mijn rode lijn blauw af? – vroeg ik.

-Ja – zei ze – Blauw is mooi. –In mijn hoofd ontstaat nu een error…- zei ik zachtjes terug.

Haar gezicht veranderde direct. Haar lichaam verstijfde een beetje.

-Wat gebeurt er ? –  vroeg ik. -Ik voel me verdrietig… en schuldig – zei Sophie.

– Waarom?

– Omdat ik je geen pijn wilde doen.

Daar was het… Geen reactie op kleur, maar een oud patroon.

Mijn neutrale opmerking werd in haar systeem vertaald als: Ik heb iets fout gedaan. Het is mijn schuld. Ik heb iemand teleurgesteld. En achter dat ene moment zat een hele geschiedenis van situaties waarin zij automatisch verantwoordelijkheid nam voor de emoties van anderen.

Veel mensen dragen een diepgeworteld schuldmechanisme in zich. Niet omdat ze werkelijk schuldig zijn, maar omdat ze ooit hebben geleerd dat veiligheid afhangt van het tevreden houden van de ander. Als kind is dat “logisch”. Als volwassene wordt het een gevangenis.

Een klein signaal – een zucht, een frons, een opmerking – en het systeem springt aan: Wat heb ik verkeerd gedaan? Dat is geen bewuste keuze.

Dat is een reflex van het zenuwstelsel. 

Toen ze dit begon te begrijpen, besloten we iets krachtigs te doen. We spoelden de “cassette” terug. We speelden exact dezelfde situatie opnieuw. Ik zei weer: “In mijn hoofd ontstaat een error…” Maar deze keer gebeurde er iets anders. Ze slikte… Het was moeilijk…Maar ze nam het niet automatisch op zichzelf. In plaats van naar binnen te slaan met schuld, richtte ze haar aandacht naar buiten – naar mij. “Waarom zeg je dat?” “Wat maakt dat je dat zo voelt?” …en toen…

( Dit is hoe Sophie het zelf omschrijft: )

“Je vertelde dat we het opnieuw zouden doen. De 2e keer bleef ik hangen. Ik kreeg een soort ERROR in mijn lichaam. Heb nog nooit zoiets meegemaakt. Alsof alles uit elkaar spatte. Een Big Bang van gegevens, emoties en gevoelens. Ik MOEST staan en lopen. Hoe leg je dit uit!!! Als een ijsbeer door je ruimte… vol energie… niet weten wat ik er mee moest! Blij? Euh… ja. Euforisch? Euh…JA! Verbaast? JA! ik kon alleen maar eu en ah uitkramen en mijn handen probeerden er woorden aan te geven. Een enorme glimlach, verbaast..  alsof ik goud had gewonnen op de Olympische spelen. De error ebte weg maar niet helemaal. Dat zal nog wel wat oefening nodig hebben. Maar als ik er nu weer aan denk dat huil ik van blijdschap en geniet ik weer van dat gevoel. Iedereen kan je vertellen dat het “aangeleerde schuldgevoel” aangeleerd is en dat je dit niet meer moet doen. Meer dan 30 jaar lang dacht ik het wel geleerd te hebben. Maar nee! Onbewust blijft dit doorgaan. Maar tijdens deze sessie…. tijdens deze sessie is de kern geraakt. De sessies hiervoor brachten mij al opweg … er is al veel gebeurd. Maar dit! Dit is nog een doorbraak. Een enorme doorbraak. Niet meer aangeleerd om het op te lossen. Maar een belangrijk stukje is geraakt en deels opgelost. Letterlijk!”

Nieuwsgierigheid. Geen verdediging. Geen zelfverwijt. Maar interesse.

Mijn antwoord verraste haar. “Eerst voelde ik dat blauw niet bij rood paste,” zei ik. “Maar toen zag ik dat als we het blauw verder gebruiken, op andere plekken in het schilderij, het juist een krachtig contrast wordt. Dan wordt het een wow-effect.” Haar lichaam reageerde bijna met schok. Al die jaren had haar systeem geleerd: afwijking is fout; verschil is gevaar;  reactie van de ander is mijn schuld. En nu bleek: een eerste ‘error’ kan simpelweg een moment van aanpassing zijn. Een overgang. Een creatieve herordening. Rood en blauw waren geen conflict. Ze waren potentieel. Dit moment ging niet over verf. Het ging over projectie en verantwoordelijkheid. Wanneer iemand iets voelt, betekent dat niet automatisch dat jij de oorzaak bent. Iemands reactie is van hen.

Nieuwsgierigheid opent ruimte. Schuld sluit af. Door te vragen in plaats van te concluderen, verander je de dynamiek volledig. Van: “Wat heb ik verkeerd gedaan?” Naar: “Wat gebeurt er bij jou?”. Dat is volwassen relatie-energie. Dat is innerlijke vrijheid.

Misschien herken je dit…Voel jij je snel verantwoordelijk voor de stemming van anderen? Ga je automatisch zoeken naar wat jij verkeerd hebt gedaan? Draag je een stille overtuiging dat harmonie jouw taak is? Misschien is het tijd om jouw oude scène ook eens opnieuw te spelen. Met zachtheid…Met bewustzijn…Met nieuwsgierigheid. In een veilige ruimte. Laat jouw  verhaal zichtbaar worden – in kleur, vorm en beweging.

Ps. Sophie is een fictieve naam die voor deze blog wordt gebruikt. Eventuele overeenkomsten zijn puur toevallig.